Ohrid - Plaošnik i Kościół św. Pantelejmona

Rent a Car in Macedonia – Your Journey, Your Pace...

Zespół archeologiczny Plaošnik, położony w Ochrydzie, jest jednym z najważniejszych miejsc o znaczeniu historycznym, kulturowym i duchowym w Macedonii.

Usytuowany pomiędzy Twierdzą Samuela a Kościołem św. Jana w Kaneo, z widokiem na krystalicznie czyste wody Jeziora Ochrydzkiego, Plaošnik oferuje rzadkie połączenie naturalnego piękna i głębokiego znaczenia historycznego.

Plaošnik świadczy o nieprzerwanym ciągu osadniczym od późnej epoki brązu aż po czasy współczesne. To właśnie tutaj powstała najstarsza osada na wzgórzu ochrydzkim. W starożytności, gdy miasto nosiło nazwę Lichnidos, obszar ten był ważnym centrum religijnym, z licznymi świątyniami, w tym poświęconą bogu Dionizosowi.

W okresie późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, między IV a VI wiekiem, Lichnidos stało się siedzibą biskupstwa rzymskiej prowincji Nowy Epir. Na Plaošniku wzniesiono wówczas monumentalne wczesnochrześcijańskie bazyliki na fundamentach pogańskich sanktuariów, bogato zdobione mozaikami, których pozostałości można oglądać do dziś.

Pod koniec IX wieku miejsce to nabrało szczególnego znaczenia wraz z przybyciem św. Klemensa z Ochrydy, pierwszego biskupa słowiańskiego. Odbudował on starszy kościół i poświęcił go św. Pantelejmonowi. Tutaj założył Ochrydzką Szkołę Piśmienniczą oraz pierwszy słowiański uniwersytet, z którego rozprzestrzeniły się słowiańska piśmienność, kultura i sztuka. Święty Klemens wzniósł także własny grobowiec wewnątrz kościoła, gdzie został pochowany w 916 roku.

Na przestrzeni wieków Kościół św. Pantelejmona był wielokrotnie odnawiany i ozdabiany freskami. Pod koniec XV wieku, w okresie osmańskim, został zniszczony, a na jego miejscu, z polecenia sułtana Mehmeda, wzniesiono meczet. Budowla ta została później opuszczona i stopniowo popadła w ruinę.

Nowoczesne badania archeologiczne rozpoczęły się w latach 1942–1943, prowadząc do odkrycia fundamentów kościoła św. Klemensa oraz grobu świętego. Dalsze prace badawcze i konserwatorskie zakończyły się pełną rekonstrukcją Kościoła św. Pantelejmona w latach 1999–2002, z okazji jubileuszu „Dwa tysiące lat chrześcijaństwa w Ochrydzie i Macedonii”.

Kościół, który oglądamy dzisiaj, stoi na oryginalnych fundamentach z IX wieku i został odbudowany z użyciem autentycznych materiałów oraz tradycyjnych technik budowlanych. W jego wnętrzu można podziwiać zachowane freski z XI–XIV wieku, zabezpieczone szkłem pozostałości wcześniejszych posadzek, marmurową podłogę, ikonostas oraz grób św. Klemensa.

W latach 2007–2009 przeprowadzono kolejne systematyczne badania archeologiczne, które zapoczątkowały renowację szerszego zespołu znanego jako „Uniwersytet św. Klemensa”.

Dziś Plaošnik jest miejscem, w którym historia, duchowość i natura łączą się w jedno niezapomniane doświadczenie — obowiązkowym punktem każdej wizyty w Ochrydzie.