Sinan Çelebi Türbesi, Plaošnik, Ohrid

Sinan Çelebi Türbesi, Aziz Kliment Kilisesi’ne yalnızca birkaç adım uzaklıkta, Plaošnik kompleksi içerisinde yer almaktadır.

Türbe, geleneksel olarak bir hayırsever ya da son derece saygı duyulan bir kişi için inşa edilen özel bir anıt mezar türüdür. Sinan Çelebi Türbesi, her köşesinde yer alan kare planlı sütunlarıyla tanınan açık tip Osmanlı türbeleri grubuna aittir. Yapı, doğrudan Plaošnik’ten çıkarılan taşların yanı sıra, yakın çevredeki arkeolojik alanlardan yeniden kullanılan malzemelerle inşa edilmiştir—tarihin katmanları üst üste bindirilmiştir.

Türbe üç mezar içermektedir. Daha küçük olan sol bölümde Hasan Baba yatmaktadır. İkinci mezarın ise Sinan Çelebi’nin kardeşine ya da muhtemelen oğluna ait olduğu düşünülmektedir.

Daha büyük olan merkezi bölümde Sinan Paşa’nın mezarı yer alır. Bu mezar, bir zamanlar stilize yaprak motifiyle süslenmiş, ince işçilikli bir mezar taşıyla işaretlenmiştir. Arapça bir kitabe, Sinan Çelebi’nin 19 Nisan 1493 tarihinde vefat ettiğini kaydeder. Günümüzde bu özgün mezar taşı Ohrid Enstitüsü ve Müzesi’nde korunmaktadır.

Sırp yazar Branislav Nušić’in tarihî notları, Sinan Çelebi’nin Aziz Kliment Kilisesi’nin temelleri üzerine bir cami inşa ettiğini, bu camiyi Fatih Sultan Mehmed’e adadığını ve ayrıca kendi adına bir aşevi, yani bir imaret kurduğunu anlatmaktadır.

Mimari açıdan türbe, taş bir kaide üzerine tuğladan inşa edilmiştir ve yaklaşık 5,95 × 7,15 metre ölçülerindedir. Duvarların üst kenarı dekoratif bir tuğla silmesiyle tamamlanmıştır. Bu tuğlaların boyut ve biçimi, yapının bu bölümünün 20. yüzyılın başlarına tarihlendiğini ve daha sonraki restorasyon evrelerine işaret ettiğini göstermektedir.

Yakın zamana kadar türbe zemin seviyesinde bulunuyordu. 20. yüzyılın sonlarında gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, çevredeki araziyi ortaya çıkarmış ve yakın yapı ile mozaikleri koruma altına almıştır. Bunun sonucunda türbe bugün çevresinden yükselmiş ve alanın hâkim unsuru hâline gelmiştir.

Bu alan, Plaošnik’in katmanlı geçmişinin güçlü bir hatırlatıcısıdır—kutsal mekânların, inançların ve kültürlerin yüzyıllar boyunca kesiştiği bir yer.